BUHAY, KAMATAYAN, HALAGA, PRENDS WID BENEPITS AT IBA PANG PILOSOPIYANG PANTAGAY, PANG ESTUDYANTE AT PANTAMBAY: KRITIKA SA “LAPIT NA ME LIGO NA U” ni EROS ATALIA

JERONE AVEL S. CANSINO

MAED SOCIAL SCIENCE STUDENT

Introduksiyon

            Ano ang best date para mag commit ng suicide? Ano ang friends with benefits? Masarap ba talaga ang alak? Ano ang pagkakaiba at pagkakapareho ng mga babae? Paano ba sila dapat ispelingin? Paano iintindihin ang mga nilalang na ayaw magpaintindi. Paano magtanong kung bawal mag tanong? Paano naman kaya sasaagot kung hindi mo alam ang isasagot. Maraming madaling tanong pero mahirap sagutin. Ano ba talaga ang tunay na halaga ng isang babae? Paano ba siya nakikita at dapat Makita ng mga kalalakihan sa post modernong panahon. Ano ang rason sa mga bagay bagay at ano naman kaya ang mga bagay bagay kung walang rason. Ilan ito sa mga konsepto na pinaikot ni Eros Atalia sa isa sa pinaka sikat niyang akda na sumasalamin sa mundo ng mga taong madalas hindi maintidihan at nahuhusgahan. Ito ay naging pelikula na naipalabas noong 2011 na pinagbidahan nina Edgar Allan Guzman (Intoy) at Mercedes Cabral (Jen). May dalawang aklat nan a sumunod dito (Wag lang di Makaraos at It’s not that Complicated) na nagpapatuloy sa masalimuot, nakakatuwa at nakakatawang kasaysayan ng pangunahing tauhan.

            Ang ‘Ligo na U, Lapit na me’ ay ikaapat na akda ni Eros na nailimbag (Taguan Pung, Manwal ng mga Napapagal at peksman Mamatay ka man.) Kapansinpansin ang pang uuyam sa lahat ng kaniyang mga akda. Madalas niyang ipakita ang mga nangyayari sa lipunan na malimit makita ng karamin. Mula rin mismo sa kanya na ang “Ligo na U, Lapit na me” ay prequel ng “Peksman” (Atalia, 2009) ipinaliwanag niya rin na ang mga tauhan sa kuwentong ito ay produkto ng kaniyang eksperimento na lumabas namang kaayaaya. Alam niya rin na maraming lilitaw na kritiko dahil sa pambibitin niya sa dulo ng kuwento kaya sinabi niya sa unahan ng aklat na kahit naman sa totoong buhay ay may mga taong dumarating at umaalis sa buhay natin. (Atalia, 2009) Ang kuwentong ito ay isinalaysay sap unto de bista ng pangunahing tauhan na si Intoy. Isang mag aaral na kasalukuyang nasa huling taon ng pag aaral sa kolehiyo. Ito rin ay isa lang sa mga kuwento na pinagbidahan ni Intoy. Kasama nito ang Wag lang di Makaraos, Taguan Pung, Peksman Mamatay ka man, Wag lang di Makaraos at It’s not that Complicated (Valderama, 2012) Na kung pag aaralan, ay nagpapakita ng pagiging miserable ng buhay nito. Unang Naisulat ang tatlong aklat na pinagbidahan ni Intoy ngunit sinasabing ang aklat na Ito ang nagpaliwanag sa kasaysayan ni Intoy.

            Nagsimula ang kuwento habang sila ay kumukuha ng pagsusulit sa Physics. Makikita rito ang unang agos ng mga litanya ni Intoy sa mga bagaybagay. Tinanong Jen kung ano raw ang pinaka magandang Petsa para magpakamatay. (Atalia, 2009). Mula noong magkukwento si intoy kung paano sila nagkakilala at kung ano ang meron sa pagitan nilang dalawa. Habang sigurado siyang meroong nangyayari sa kanila sa loob ng MOTEL, ay hindi niya rin alam kung meron ba talagang namamagitan sa kanila. Hindi siya nagtatanong dahil ayaw daw ni Jen na nagtatanong ito tungkol sa kaniya. Para makaiwas sa suspisyon ng mga kaklase madalas ay maunang lalabas si Jen at magche-check in sa Motel na susundan naman ni Intoy matapos ang ilang sandali. Magpapadala si Intoy ng text message kay Jen Lapit na me, Ligo na u. At doon nanggaling ang titulo ng nobelang ito. Maliban sa paglalaro nila naging laman din nila ng kuwentuhan ang pagtatanong tungkol sa mga bagaybagay may kuwenta man o wala. May mga pagkakataon na sasagutin nila ng matinong sago tang mga walang kuwentang tanong at sasagutin ng walang kuwentang sago tang mga matitinong tanong. Umiikot ang relasyon na mayroon sila sa paglalaro sa Motel, pagtambay sa coffee shop habang nagkukuwentuhan o habang pinapanod ni Jen si Intoy na umiiyak. Ayon sa salaysay ni Intoy, maka ilang beses rin na hinto ang benepisyo niya. Ayon rin sa kaniyang salaysay, kailangan lang niyang mag hintay ng ilang pagkakataon ay si Jen na rin mismo ang lalapit sa kaniya upang ibalik ang mga kung ano mang bagay na namagitan sa kanila kasama ang mga benepisyo nito. Dumating ang pagkakataon, naramdaman ni Intoy na may nabubuo nang damdamin para kay Jen. Bumili siya ng panregalo. Gumastos siya para sa isang bagay na hindi kasama sa budget na hindi karaniwan para sa kaniya. Noong akma na siyang magsasalita, inunahan siya ni Jen na ilabas ang isang positibong pregnancy test. Umiiyak ito. Nagulat si Intoy. Sinabi ni Jen na hindi sa kanya ang bata at mula noon ay hindi na sila nagkita. Hinanap ni Intoy si Jen pero hindi niya alam kung paano. Takot siyang mangalap ng impormasyon dahil iniisaip niya kung ano ang iisipin ng mga taong nakapalibot sa kanya. Nalalapit na ang pagtatapos ni Intoy sa Kolehiyo hindi mawala sa isip niya si Jen at doon nagsimula ang mga repleksiyon niya tungkol sa alak at pagtangkilik sa mga kalapating mababa ang lipad. Sinubukan niyang hanapin sa iba ag mga bagay na ibinigay sa kaniya ni Jen ngunit sa huli, umuwi lamang siyang lasing at sumusuka sa loob ng bus. Nakipag kuwentuhan sa kapitbahay na may luwag ang tornilyo at nag kumento tungkol sa pamimilosopiya ng katotohanan. Gumulong ang kuwento at nagtapos na hindi pa rin niya nakita si Jen. Nagtapos ito sa desisyon ni Intoy na maghanap na lamang muna ng trabaho.

Si Eros ay nakapagtapos ng BSE sa Philippine Normal University (1996) at MALL-Fil sa DLSU (2008) kapansin pansin ang paraan ng pagsulat ni Eros sa lahat ng kanyang mga akda na naglalaro sa gitna ng pamantayan ng akademiya at paggamit ng mga salitang kanto (kolokyal). Ipinaliwanag niya na gusto niyang makapag abot ng mas malawak na audience. Makikita na hindi pa rin siya tuluyang lumayo sa pormal na disiplina ng mga manunulat pang akademiko ngunit ginawa niyang impormal ang kaniyang style para maabot ang mas malawak na popolasyon ng mga mambabasa.

Analisis

            Jen. Ano raw ba ang best date para magpakamatay? Siya ay isang babae na nababalot ng misteryo. Isang nilalang na punong puno ng mga lihim. Dati siyang nag aaral sa isang pampribadong pamantasan at napatalsik dahil nahuling nakikipagtalik sa loob ng campus. At sa pag lipat niya ay doon sila nagkadaupang palad ni Intoy (Karl Vladimir Lenno J. Villalobos). Bilang natural na mga reaksiyon ng mga kalalakihan (at kababaihan na rin) sa lahat ng paaralan, kapag nakakita ng transferee, siya ay pinangarap at pinag nasaan ng mga kalalakihan sa kanilang Campus. Pero namumukodtangi ang pagsusuplado ni Intoy kaya mas pinili niyang lumapit ditto. At doon nagsimula ang isang bukod tanging relasyon na kung tawagin ay frends with benefits.

            Intoy. Isang estudyante na matalino, makulit, sarcastic ngunit amindong hindi gusto ang exact science. Dito ipinakita ng may akda ang posisyon ng tauhan sa rason at lohika na may malaking kinalaman sa pananaw niya tungkol sa pag ibig. May mga anggulong hindi niya nakikita dahil hindi niya naiintindihan si Jen. May inaalagaang reputasyon at impresyon na magiging dahilan kung bakit tuluyan silang maghihiwalay at huli na niyang naintindihan ang mga pangyayari. Hindi ito ang unang pagkakataon na nagbida si Intoy sa akda ni Atalia ngunit ito ang prequel ng kanyang kasaysayan. Ito ang magpapaliwanag kung bakit napaka miserable ng kanyang buhay. Pilit niya kasing itinatanggi ang pag tanggi niya sa lipunan ngunit hindi niya napapansin sa sarili niya na ang bawat desisyon niya ay nakasalalay parin sa pag sang ayon ng mga taong nakapaligid sa kaniya.

            Ugnayan. Nagsimula ang ugnayan nila noong mag tanong si Jen tungkol sa sex life ni intoy. Dito ipinakita ni Atalia na si Jen ay hindi katulad ng konserbatibong babae. Bilang mga Pilipino, mayroon tayong konsepto ng Maria Clara kung saan ang depiksiyon natin sa mga babae ay konserbatibo. Sa ating kultura nakasanayan natin na lalaki ang dapat na gumagawa ng unang galaw. Sa panliligaw at sa iba pang kaugnay na mga bagay. Ngunit hindi ganoon si Jen. At doon ang una nilang pagkakasundo ni Intoy. Kung ang halos lahat ng mga lalaki ayon sa salaysay ni Intoy. Hindi malinaw kung may romantikong damdamin na namagitan sa kanilang dalawa. Isinalaysay ang kuwento sa limitadong pananaw ni intoy na makikita sa bawat pagkakataon ang pagiging manhid niya sa damdamin ni Jen at ang pagiging konsiyus (conscious) niya sa kung ano ang iisipin ng ibang tao sa kanya. Malaking bahagi ng mga desisyon niya ay nakasalalay sa kung ano ang iniisip ng mga tao sa knyang paligid. Makikita rin ang hindi niya pagpapakatotoo sa sarili na kabaligtaran naman ni Jen. Sinasabi ni Intoy na ayaw ni Jen na tinatanong siya nito tungkol sa kaniyang sarili pero kung ilalagay sa konsepto ng sikolohiya ng mga babae madalas ay sinasabi nila ang mga bagay na kabaligtaran ng gusto nilang mangyari.

Si Jen ay anak ng mga magulang na may katungkulan. Nagtatabaho sa bangko ang kaniyang ama at naka kotse siya kung pumasok. Inkinukwento nga ito ni into na kasama sa mga benepisyo niya ang paghahatid ni Jen sa kaniya. Napatalsik siya mula sa isang katolikong Pamantasan dahil sa nagawa nila ng kasintahan sa loob ng silid. Sa aking opinion, marahil ay paraan ito ng may akda na ipakita ang coflik (conflict) na nangyayari sa buhay ni Jen.Humahanap siya ng pagtanggap. Marahil naging biktima siya ng kapusukan ng mga lalaki. Marahil ay naging parausan siya dahil sa pag aakalang may magmamahal sa kanya kung ibibigay niya ang lahat. Marahil ay isa siyang indibidwal na naghahanap ng kalinga. Mas madalas na si Jen ang nanlilibre sa mga lakad nila. Marahil gusto ni Jen ng taong tatanggap sa kanya ngunit takot siya dahil ayaw rin niyang madamay si intoy sa paghuhusga ng lipunan na maaani ni intoy dahil sa kaniya. Marami siyang mga bagay na itinatago. Sa aking pananaw, noong mga panahon na hinhinto ni Jen ang pakikipag ugnayan kay intoy sinusubok niya lamang ito kung kaya siya nitong ipaglaban ngunit hindi niya nagawa. Noong inilabas ni jen ang positibong pregnancy test hindi nagsalita lamang siya pagkatapos magsalita si Intoy na may halong pagkagulat. Sinusukat niya si Intoy kung kaya siya nitong panindigan. At base sa nakita niyang reaksiyon sa mukha ng binata, meron siyang nakumpirma. Isa pang pagkakataon ay noong ginulo ni Jen si Intoy habang kumukuha ng pagsusulit sa physics kung saan kinailanagan pa siyang bilhin sa pamamagitan ng isang bar ng dark chocolate. Tinatanong ni Jen si Intoy kung ano ang perpektong petsa para sa pagpapakamatay. Inisaisa ni into yang lahat ng buwan at sinabi ang mga dahilan kung bakit pangit mag pakamatay sa mga buwan na iyon. Ang naging sagot naman ni Jen ay ‘Akala ko ba naman pipigilan mo ako’. Isa iyong malakas na indikasyon ng pagkauhaw ni Jen sa pagmamahal na hindi naintindihan ni Intoy dahil marami siyang bagay na hindi naintindihan at kinatakutan. Maaaring si Intoy ang ama ng dinadala ni Jen. Sadyang huli lang napag isipan ni Intoy na kailangan niya na rin talaga ang dalaga. Hini na ito sumasagot sa mga text at tawag niya. At dahil hindi niya rin alam kung saan ito nakatira hindi niya rin mapuntahan ang bahay nito. Di na pumasok si Jen at magtatapos sya sa kolehiyo na di ito kasama.  

Ikinumpara niya ang seks (sex) sa pagkain. Ang pakikipagtalik raw sa babaeng hindi niya mahal (pagpaparaos) ay katulad ng pagkain para lamang mabusog- walang satispaksiyon. Hindi pareho ang bawat tao. May mga bagay na maibibigay ang isang tao na wala sa iba. Naranasan niya ang salimuot ng buhay at pagiging salungat ng tao sa mga bagay na gusto niyang mangyari. Siya mismo ay hindi na rin alam kung ano ang gusting mangyari sa kaniyang sarili. Uminom siya para makalimutan si Jen pero maya’t maya ay gusto niya itong maalala.

Nagiging bilanggo ang tao sa mga bagay nakalipas. Sa sitwasyon ni Jen maraming bagay na nagpapalugmok sa kanya. Ayon sa salaysay ni intoy madalas itong umiyak. Hindi niya tinatanong kung bakit dahil ayaw raw ni Jen na nagtatanong ito sa kanya. Kontento na lang raw itong paupuuin sa harap niya si itoy habang siya ay umiiyak. Maaring gusto rin sabihin ni Jen kay Intoy lahat ng mga problema niya. Pero baka katulad ni Intoy takot rin siyang malaman ni Into yang buo niyang pagkatao dahil marahil ay takot rin siyang mawala ito pero takot din siyang mahulog ang loob niya ng tuluyan dahil hindi niya pa rin siya sigurado kay Intoy kung handa siya nitong ipaglaban.

Hindi rin maiwawala ang posibilidad na isang kabit si Jen. Pwede rin itong ipaliwanag ng pag tanggi niyang magbigay ng impormasyon tungkol sa kanyang sarili kay intoy. Maraming mga posibilidad sa nobelang ito na tumatalakay sa mga sensitibong isyu ng lipunan. At sa aking opinion ang pinaka sinesentro nito ay ang pagpapahala sa mga kababaihan. Ano nga ba talaga ang basehan ng halaga ng isang babae. Sa isang lipunan na mapanghusga, paano ba dapat tingnan ang dangal at halaga ng isang tao? Sa huling parte ng aklat ay ang mga kumento ni Intoy sa mga relihiyosong tao at sa napansin niya sa mga ito. Dito ipinagbubunggo ang magkakaibang pananaw ng relihiyon humanismo at feminismo. Sa dulo nagdesisyon si Intoy na unahin na muna ang mga bagay na mas mahalaga at nagbabakasakaling dumating ang panahon na malimutan niya rin si Jen pero sa likod g uta niya ay gusto niya pa ring ipagpatuloy ang paghahanap dito.

Rekomendasyon

            Tayong mga Pilipino ay may sinusunod na kultura. Likas sa ating kultura ang pagpapahalaga sa mga babae at sa malaking papel na ginagampanan ng mga ito sa lipunan. Mismong si Dr. J P Rizal ay nakapag sulat ng isang liham para sa mga kababaihang Filipina. Alam niya kung ano ang magagawa ng mga kababaihan.

            Maaari rin itong gamitin sa pagtuturo tungkol sa responsibilidad. Sa sarili at sa mga gagawing desisyon. Nabubuhay tayo na marami sa mga desisyon ay nakasalalay sa kung anong sasabihin ng ibang tao. Ngunit hindi lingid sa ating kaalaman ang katotohanan na may mga tamang desisyon na naiiba sa pananaw ng nakararami dahil hindi nila nakita ang mga bagay na nakita at naranasan ng nag desisyon. Hindi medaling mag desisyon na maging kakaiba. Maraming mukha ang lipunan at madalas ang bawat uri ng tao ay limitado laman ang nakikita sa mga ito. May may bagay na nagiging dahilan ng pagdedesisyon. Ang kamalian at pagiging tama ay nakadepende sa kung ano ang nakita at sa karanasan ng bawat tao.

            Sinasaklaw ng akda ang isang sensitibong tema. Ang pagpapahalaga sa kababaihan. Magandang midyum ang akda sa pagtuturo ng pilosopiya lalo na sa mga temang pagpapahalaga ng tao sa buhay. Maari din itong gamitin sa pagtuturo ng edukasyon sa pagpapaktao sa mga aralin na may kinalaman sa pagpapahalaga sa sarili. Sa bandang huli ng kuwento lumabas ang isang malinaw ng implikasyon. Si Intoy ay anak pa rin ng nanay niya. Matapos siyang maglasing at mambabae at lumustay ng perang pinaghrapan ng kaniyang mga magulang, gising na naghihintay ang ama at ina. Ipinagluto siya ng noodles, pinagtimpla ng kape at sinamahan habang umiinom nito. Inako ng nanay ni Into yang toka nito sa pag igib ng tubig. Bata pa siya.

            Isa sa mga naging mainit na isyu sa mga kabataan ang teenage pregnancy at ang premarital affairs na nangyayari sa mga kabataan. Maraming mga bagay na natututunan ang mga ito na hindi tinuturo sa paaralan. Isinusulong ng Kagawaran ng Edukasyon ang pag tuturo ng sex Education sa paaralan. Habang marami pa ring mg kritiko ukol sa bagay na ito, malinaw na may umiiral na ganitong uri ng problema. Paano ba natin dapat tingnan ang premarital at extramarital sexual affairs?  Ano nga ba talaga ang dapat ituro? Ang etikong makatao o ang pamantayan na ibinibigay ng relihiyon?

            Nagbabago na ang pananaw ng tao sa mga bagaybagay sa paglipas ng panahon. Hindi na pe keme at balot na balot si Maria Clara. May mga kasong nagiging mapusok na rin siya. Bagama’t nabubuhay tayo sa kapanahunan ng kinikilala ang kahalagahan at kakayahan ng mga babae sa lipunan, nabubuhay pa rin tayo sa panahon na hindi pa rin nawawal ang pagtingin sa babae bilang object ng pagnanasa ng mga lalaki. Marahil ay kapwa natuto sina Jenny at Intoy. Natutunan ni Jen na pahalagahan ang sarili at mahalin ito. Sa pamamagitan ng pag layo. Natutunan niya na kaya niyang mabuhay. Natutunan ni Intoy na isuko ang pagiging pasuplado at natutunan rin niyang huli na niya itong natutunan.

References

Atalia, E. S. (2009). Ligo Na U, Lapit na me. In E. S. Atalia, Ligo Na U, Lapit na me (pp. 6-8). San Roque, Pasay City: VISPRINT, INC.

Valderama, T. (2012, May 29). Antabayanan. Retrieved from Antabayanan: http://antabayanpilipino.blogspot.com/2012/05/si-intoy-sa-mga-panulat-ni-eros-atalia.html